قانون ثبت اسناد و املاک و مستغلات فصل دوم

فصل دوم - اعتراض


 ماده 16

هر کس نسبت به ملک مورد ثبت اعتراضي داشته باشد، بايد از تاريخ نشر اولين اعلان نوبتي تا 90 روز اقامه (دعوا) نمايد. عرض‌حال مزبور مستقيماً به اداره يا دايره يا شعبه ثبتي که در ضمن اعلان نوبتي معين شده است تسليم مي‌شود، در مقابل عرض‌حال بايد رسيد داده شود. در صورتي که عرض‌حال در مدت قانوني داده شده باشد اداره ثبت آن را نزد دفتر محکمه‌اي که مرجع رسيدگي است ارسال مي‌دارد. اگر اداره ثبت تشخيص دهد که عرض‌حال خارج از مدت داده شده، کتباً نظر خود را اظهار خواهد کرد و به حاکم محکمه ابتدايي، محل مي‌دهد تا حاکم مزبور در جلسه اداري موافق نظامنامه وزارت عدليه رسيدگي کرده رأي دهد. رأي حاکم محکمه ابتدايي در اين موضوع قاطع است. (رجوع به قانون تعيين تکليف پرونده‌هاي معترضين ثبتي که فاقد سابقه بوده و يا اعتراض آن‌ها در مراجع قضايي از بين رفته است. مصوب 25/2/1373) 


 ماده 17

هر‌گاه راجع به ملک مورد تقاضاي ثبت بين تقاضاکننده و ديگري قبل از انتشار اولين اعلان نوبتي دعوايي اقامه شده و در جريان باشد کسي که طرف دعوا با تقاضاکننده است بايد از تاريخ نشر اولين اعلان نوبتي تا 90 روز تصديق محکمه را مشعر به جريان دعوا به اداره ثبت تسليم نمايد والا حق او ساقط خواهد شد. 


تبصره: در مواردي که اداره ثبت تشخيص دهد تصديق مزبور خارج از مدت به اداره ثبت تسليم گرديده، موافق ماده 16 عمل خواهد شد. 


 ماده 18

در صورتي که محکمه، قرار عدم صلاحيت خود را صادر نمايد مکلف است پس از قطعيت قرار مزبور به تقاضاي مدعي دوسيه عمل را براي مرجع صلاحيت‌دار بفرستد. در اين مورد تجديد عرض‌حال لازم نيست. 


اگر معترض پس از تقديم عرض‌حال در مدت شصت روز دعواي خود را تعقيب نکرد (مسکوت گذاشت) محکمه مکلف است به تقاضاي مستدعي ثبت، قرار اسقاط دعواي اعتراض را صادر نمايد از اين قرار مي‌توان استيناف داد. رأي استيناف قابل تميز نيست. 


 ماده 19 مکرر

در صورت فوت معترض به ثبت اعم از اينکه تاريخ فوت قبل يا بعد از اجراي اين قانون باشد، هر‌گاه معترض‌عليه نتواند تمام يا بعض از وراث را معرفي نمايد به تقاضاي او به شرح زير اقدام مي‌شود: 


1- در مورد اول، دادگاه مراتب را به دادستان محل ابلاغ مي‌کند که در صورت وجود وراث محجور نسبت به نصب قيم و تعقيب دعوا اقدام شود و به علاوه موضوع و جريان دعوا را سه دفعه متوالي در يکي از روزنامه‌هاي کثيرالانتشار مرکز و يکي از روزنامه‌هاي محل يا نزديک مقر دادگاه آگهي مي‌نمايد. چنان چه ظرف 90 روز از تاريخ انتشار آخرين آگهي، دعوا تعقيب نشود قرار سقوط دعوا صادر گردد. 


ابلاغ قرار مزبور يک نوبت در يکي از روزنامه‌هاي محل يا نزديک مقر دادگاه آگهي خواهد شد و اگر ظرف مدت مقرر از قرار صادر، پژوهش‌خواهي نشود قرار مزبور قطعي و لازم‌الاجرا است. 


2- در مورد دوم، به وراث شناخته‌شده اخطار مي‌شود در صورتي که در مقام تعقيب دعوا باشد ظرف پنج روز از تاريخ ابلاغ اخطاريه به تقديم درخواست تعقيب مبادرت کند. 


در مورد وراث شناخته‌نشده و همچنين وراث شناخته‌شده که با صدور و ابلاغ اخطاريه دعوا را مسکوت گذاشته باشد به طريق مذکور در بند يک عمل خواهد شد. 


تبصره: هر‌گاه دعوا از طرف يکي از وراث تعقيب شود درخواست‌دهنده بايد دليل مثبت وراثت خود را پيوست و ميزان سهم‌الارث خود را صريحاً در برگ درخواست قيد نمايد. در مواردي که درخواست تعقيب فاقد شرايط فوق باشد به متقاضي اخطار مي‌شود که ظرف پنج روز از تاريخ ابلاغ درخواست خود را تکميل کند، در صورت عدم تکميل اگر مدت مقرر در بند يک ماده 18 مکرر منقضي شده باشد قرار سقوط دعوا صادر خواهد شد. (الحاقي مصوب 1351) 


 ماده 19

در صورتي که در جلسه مقرر براي محاکمه، معترض يا وکيل او حاضر نشود و مطابق مقررات اصول محاکمات حقوقي به تقاضاي مستدعي ثبت، عرض‌حال او ابطال گردد، تجديد عرض‌حال فقط در ظرف 901 روز پس از ابلاغ قرار ابطال براي يک مرتبه ممکن خواهد بود، در اين مورد عرض‌حال مستقيماً به دفتر محکمه صلاحيت‌دار داده خواهد شد. 


تبصره: در مواردي نيز که به موجب مواد 16 و 17 اصول محاکمات آزمايشي، عرض‌حال رد مي‌شود مفاد اين ماده لازم‌الرعايه است. (رجوع به مواد 83 و 84 و 85 قانون آيين دادرسي مدني) 


 ماده 19مکرر

هر‌گاه مالکيت متقاضيان ثبت يا دعواي اعتراض، داراي منشأ واحد بوده و تعداد متقاضيان ثبت و يا معترضين و يا وراث آنان بيش از 15 نفر باشد به درخواست معترض يا پژوهش‌خواه، دادخواست و ضمايم آن به دو نفر از شرکا يا وراث که سهام زيادتري دارند ابلاغ مي‌شود و به علاوه مفاد دادخواست و پيوست‌هاي آن در يکي از روزنامه‌هاي کثيرالانتشار مرکز و يکي از روزنامه‌هاي محل يا نزديک مقر دادگاه سه دفعه متوالي آگهي خواهدشد. (الحاقي مصوب 1351) 


هر‌گاه دعوا در جريان رسيدگي باشد به درخواست هر يک از طرفين دعوا دو نفر از طرف ديگر که سهام زيادتري دارند براي ابلاغ اخطاريه انتخاب و مراتب براي اطلاع سايرين يک نوبت در يکي از روزنامه‌هاي کثيرالانتشار مرکز و يکي از روزنامه‌هاي محل يا نزديک مقر دادگاه آگهي مي‌شود و در اين آگهي و همچنين آگهي مربوط به درج دادخواست بايد صريحاً قيد شود که براي شرکت در جلسات، وقت رسيدگي فقط به دو نفر اشخاص انتخاب شده مزبور با ذکر اسامي ابلاغ خواهد شد و سايرين حق دارند براي اطلاع از جريان دادرسي و يا شرکت در جلسات دادرسي با مراجعه به دفتر دادگاه از جريان دعوا و پاسخ لوايح و وقت رسيدگي مطلع شوند و يا به وسيله? وکيل دادگستري در دادرسي شرکت نمايند. اگر بعضي از شرکاي ملک يا وراث، ولو آنکه سهم کمتري داشته باشند به وسيله? وکيل دادگستري در دادرسي مداخله نمايند به جاي شريک، شريک ملک يا وارثي که سهم زيادتري دارند بايد دادخواست و اوراق اخطاريه به وکيل ابلاغ شود. در صورتي که وکيل دادگستري در دعوا مداخله داشته باشد ابلاغ اوراق اخطاريه به کليه وکلا الزامي است. در موردي که دادخواست و يا جريان دعوا از طريق انتشار آگهي به عده‌اي از خوانندگان ابلاغ مي‌شود حضوري بودن حکم صادر نسبت به آنان موکول به دعوت آنان براي شرکت در جلسه دادرسي نمي‌باشد. 


 ماده ??

مجاوري که نسبت به حدود يا حقوق ارتفاقي، حقي براي خود قائل است مي‌تواند فقط تا سي روز از تاريخ تنظيم صورت مجلس تحديد حدود به وسيله? اداره? ثبت به مرجع صلاحيت‌دار عرض‌حال دهد. مقررات مواد ??، ??، ?? و ?? (به استثناي مدت اعتراض که ?? روز است) در اين مورد نيز رعايت خواهد شد. تقاضاکننده ثبتي که خود يا نماينده‌اش در موقع تحديد حدود حاضر نبوده و ملک مورد تقاضاي او با حدود اظهارشده از طرف مجاورين مطابق ماده ?? تحديد شده مي‌تواند مطابق مقررات اين ماده عرض‌حال اعتراض دهد. (??) 


تبصره: در دعاوي اعتراض به حدود ملک مورد تقاضاي ثبت واقع در محدوده? قانوني شهر‌ها که تا تاريخ تصويب اين قانون مطرح شده است هر‌گاه اعتراض از طرف غيرمجاور به عمل آمده باشد و همچنين در صورت استرداد دعوا به موجب سند رسمي يا اخذ سند مالکيت از طرف معترض با حدودي که در صورت‌مجلس تحديد حدود تعيين شده است دادگاه در جلسه? اداري فوق‌العاده رسيدگي، حسب مورد قرار رد يا سقوط دعوا را صادر خواهد کرد و اين قرار فقط قابل رسيدگي پژوهشي است. (رجوع به قانون تعيين تکليف پرونده‌هاي معترضين ثبت. مصوب ????/?/??) 


نسبت به اعتراضاتي که بعد از تصويب اين قانون به عمل مي‌آيد در صورتي که اعتراض از طرف غير مجاور به عمل آيد يا معترض مجاور با حدود تعيين شده در صورت مجلس تحديد حدود، سند مالکيت بگيرد يا به موجب سند رسمي از اعتراض خود بدون قيد و شرط صرف نظر کند، واحد ثبتي مربوط نظر خود را در بي‌اثر بودن اعتراض به معترض ابلاغ مي‌نمايد. معترض مي‌تواند ظرف ده روز از تاريخ ابلاغ نظر مزبور، به هيأت نظارت شکايت نمايد. رأي هيأت نظارت قطعي است. 


در صورتي که اقامتگاه معترض معلوم نباشد نظر واحد ثبتي يک نوبت در روزنامه‌اي که براي آگهي‌هاي ثبتي تعيين شده منتشر مي‌گردد و معترض مي‌تواند ظرف ده روز از تاريخ انتشار آگهي به هيأت نظارت شکايت نمايد.